— 01 / Industrije
CBAM Industrije
u Srbiji — da li se
CBAM odnosi na vašu firmu?
CBAM se ne odnosi direktno na naziv firme, već na proizvode koje izvozite u EU, njihove carinske oznake i emisije CO₂ tokom proizvodnje. Čak i firme koje ne smatraju sebe „velikim zagađivačima" mogu biti obuhvaćene.
Šta je cilj ove stranice?
Ova stranica služi kao informativni vodič za firme iz Srbije koje izvoze robu u EU i žele da razumeju koje industrije su potencijalno pogođene CBAM-om, kako CBAM funkcioniše u praksi, koje obaveze mogu nastati i šta firme mogu da urade kako bi se pripremile na vreme.
Koje industrije su potencijalno pogođene CBAM-om?
CBAM trenutno se primenjuje na određene proizvode i industrije sa visokim emisijama CO₂. Ako vaša firma proizvodi ili izvozi robu iz sledećih sektora, postoji mogućnost da se CBAM odnosi i na vaše poslovanje.
Metalna i čelična industrija predstavlja jedan od sektora koji je najviše pogođen CBAM regulativom zbog visokih emisija tokom proizvodnje.
- Čeličane
- Livnice
- Fabrike metalnih konstrukcija
- Proizvođači čeličnih cevi
- Proizvođači armature i profila
- Prerada gvožđa i čelika
- Obrada metala
- Proizvodnja industrijskih metalnih delova
- Metaloprerađivačke firme
- Praćenje emisija CO₂
- Vođenje dokumentacije
- Podnošenje izveštaja
- Obračun emisija povezanih sa proizvodnjom
Konačne obaveze zavise od proizvoda, količine izvoza i carinskih oznaka robe.
Proizvodnja i prerada aluminijuma često zahteva veliku količinu energije, zbog čega ovaj sektor može biti obuhvaćen CBAM pravilima.
- Fabrike aluminijuma
- Proizvodnja aluminijumskih profila
- ALU stolarija
- Prerada aluminijuma
- Proizvođači aluminijumskih komponenti
- Evidencijom potrošnje energije
- Obračunom emisija
- Pripremom CBAM dokumentacije
- Kvartalnim izveštavanjem
Proizvodnja cementa i sličnih građevinskih materijala spada među industrije sa značajnim emisijama CO₂.
- Cementare
- Fabrike klinkera
- Proizvođači građevinskih veziva
- Industrijska proizvodnja cementa
Tokom proizvodnje cementa nastaju emisije povezane sa:
- Visokim temperaturama proizvodnje
- Korišćenjem energije
- Hemijskim procesima tokom proizvodnje
Određeni hemijski proizvodi i veštačka đubriva nalaze se među sektorima koje CBAM posebno prati.
- Proizvođači azotnih đubriva
- Petrohemijska postrojenja
- Hemijska industrija
- Proizvodnja industrijskih hemikalija
- Proizvodnja amonijaka
- Fabrike mineralnih đubriva
U zavisnosti od proizvoda i proizvodnog procesa, firme mogu imati obaveze vezane za:
- Praćenje emisija
- Obračun CO₂
- Dokumentaciju i izveštavanje
Uticaj zavisi od izvora energije, načina proizvodnje i emisija tokom procesa proizvodnje energije.
- Proizvođači električne energije
- Energetska postrojenja
- Izvoznici električne energije
- Termoenergetski sistemi
Uticaj zavisi od:
- Izvora energije
- Načina proizvodnje
- Emisija tokom procesa proizvodnje energije
Proizvodnja vodonika i određenih industrijskih gasova može zahtevati detaljno praćenje emisija i energetskih izvora.
- Proizvodnja vodonika
- Industrijski gasovi
- Energetsko-hemijska postrojenja
Proizvodnja vodonika i određenih industrijskih gasova može zahtevati detaljno praćenje emisija i energetskih izvora.
Kod ovog sektora obaveze često zavise od materijala koji se koriste, porekla proizvoda, količine energije u proizvodnji i vrste proizvoda koji se izvoze.
- Proizvodnja industrijskih mašina
- Auto-industrija
- Proizvođači industrijske opreme
- Teška mehanika
- Industrijska prerada materijala
Kod ovog sektora obaveze često zavise od:
- Materijala koji se koriste
- Porekla proizvoda
- Količine energije u proizvodnji
- Vrste proizvoda koji se izvoze
Ovo je grupa firmi koja često ne zna da može biti obuhvaćena CBAM regulativom.
Firma možda:
- Ne proizvodi sirov čelik, ali izvozi metalne profile
- Industrijske komponente
- Obrađene poluproizvode
U određenim slučajevima i takvi proizvodi mogu biti deo CBAM sistema.
- Konačna obaveza zavisi od carinskih oznaka (CN kodova) — ne od naziva firme
- Preporučuje se provera CN kodova pre zaključka da firma nije obuhvaćena
- Konsultacija sa stručnjakom može razjasniti potencijalnu obavezu
Ko je trenutno u najvećem riziku u Srbiji?
Najveći potencijalni uticaj trenutno se očekuje u sektorima. Posebno kod firmi koje aktivno izvoze u EU.
Najčešće:
Na primer: Firma može proizvoditi metalne nosače ili industrijske komponente za tržište EU i misliti da se CBAM ne odnosi na njih — iako određeni proizvodi potencijalno mogu biti obuhvaćeni.
Kako okvirno proveriti da li se CBAM odnosi na vašu firmu?
Šta firme mogu uraditi već sada?
Priprema za CBAM ne mora biti komplikovana ako se krene na vreme. Evo konkretnih koraka koje firme mogu odmah preduzeti.
Provera proizvoda i CN kodova
Prvi korak je provera carinskih oznaka (CN kodova) izvoznih proizvoda i utvrđivanje da li potpadaju pod CBAM regulativu.
- Carinske oznake proizvoda
- Tip i destinacija izvoza
- Potencijalne obaveze
Praćenje emisija i energije
Firme sve češće počinju sa sistematskim beležanjem emisija i potrošnje energije u skladu sa EU metodologijom.
- Evidencija emisija CO₂
- Praćenje potrošnje energije
- Priprema dokumentacije
Organizacija dokumentacije
Važno je imati urednu evidenciju koja može biti predočena EU carinskim organima i poslovnim partnerima.
- Podatke o proizvodnji
- Energetske podatke
- Evidenciju procesa
Konsultacije sa stručnjacima
Zbog kompleksnosti regulative, mnoge firme traže pomoć stručnjaka koji poznaju specifičnosti njihove industrije.
- Obračun emisija
- Priprema dokumentacije
- CBAM izveštavanje
Šta se može dogoditi ako firma nije pripremljena?
Neusklađenost sa CBAM pravilima može dovesti do niza problema koji direktno utiču na poslovne odnose sa EU partnerima i tok izvoza.
Pravovremena priprema može pomoći firmama da lakše organizuju dokumentaciju, razumeju svoje obaveze i smanje potencijalne probleme u izvozu.
CBAM Srbija
CBAM predstavlja novu realnost za veliki broj industrija koje izvoze u Evropsku uniju.
Iako se ne odnosi na svaku firmu, mnoge kompanije iz Srbije trenutno pokušavaju da utvrde:
- Da li su obuhvaćene
- Koje podatke treba da prate
- Kako da se pripreme na vreme
Pravovremena priprema može pomoći firmama da:
- Lakše organizuju dokumentaciju
- Razumeju svoje obaveze
- Smanje potencijalne probleme u izvozu
Ako niste sigurni da li se CBAM potencijalno odnosi na vaše proizvode ili industriju, možete koristiti:
Vodiči i resursi
Proverene informacije o CBAM regulativi, objašnjenja i vodiči za firme iz Srbije — sve na jednom mestu.
- CBAM vodiče i informativne resurse
- Preliminarnu procenu obaveza
- Konsultacije sa stručnim partnerima
Stručni partneri
Cilj ovog portala je da firmama pomogne da lakše razumeju CBAM i pronađu relevantne informacije i podršku. Kroz mrežu stručnih partnera pomažemo firmama da:
- Lakše razumeju CBAM regulativu
- Utvrde da li postoji potencijalna obaveza
- Pronađu odgovarajuće stručnjake za obračun emisija i pripremu dokumentacije
- Organizuju naredne korake bez nepotrebnog gubljenja vremena
Informativna procena za firme
Ako niste sigurni:
- Da li se CBAM potencijalno odnosi na vaše proizvode
- Da li vaša industrija može biti obuhvaćena regulativom
- Ili koje korake bi trebalo razmotriti
— možete poslati informativni upit putem sajta.
Na osnovu osnovnih podataka o vašoj delatnosti, izvozu i vrsti proizvoda, možemo vas usmeriti ka relevantnim informacijama, resursima i narednim koracima vezanim za CBAM.
U slučajevima kada je potrebna detaljnija analiza proizvoda, emisija ili dokumentacije, po potrebi vas možemo povezati sa stručnim partnerima za CBAM usklađivanje i obračun emisija CO₂.
Nakon toga možete dobiti osnovne smernice i informacije o mogućim narednim koracima.